Net als voor veel ouders van hoogbegaafde kinderen was de zoektocht naar passend onderwijs voor Yara (7) geen rechte lijn. Want hoogbegaafdheid kent geen vast profiel. Het ene kind loopt vast, het andere valt niet op, en soms allebei tegelijk. Hoe zorg je dan voor onderwijs dat écht past?
Voor het gezin van Pim Tempelaars uit Gouda was die zoektocht allesbehalve eenvoudig. Al hun vier kinderen bleken hoogbegaafd te zijn. Bij hun oudste dochter duurde het lang voordat dat werd herkend. Ze liep vast op twee basisscholen en kampte met mentale problemen. "Ze is een gevoelige, snel denkende meid die niet per se in het stereotype 'hoogbegaafdheid' past," vertelt Pim. Toen ook hun tweede kind hoogbegaafd bleek, begon het besef te groeien dat er meer speelde binnen het gezin.
Yara is hun derde kind. Ook bij haar werd hoogbegaafdheid vastgesteld. Bovendien ontdekten de ouders later dat ze zelf ook hoogbegaafd zijn. Pim: "Dat wisten wij van tevoren niet. Pas toen mijn oudste dochter echt vastliep op school en ik op mijn werk, werd hoogbegaafdheid iets wat we eigenlijk wilden elimineren, maar dat bleek het uiteindelijk toch te zijn."
Worsteling en maatwerk
De zoektocht naar passend onderwijs was intens. "Onze kinderen zijn allemaal heel verschillend, dat maakt het soms ook wel pittig", zegt Pim. "De waaier van hoogbegaafdheid is heel breed. Het is ook een heel moeilijk te bedienen groep." Wat volgens hem in de kern nodig is? "Die groep gaat aan op complexiteit, op snelheid."
Goede aansluiting in het reguliere onderwijs is niet vanzelfsprekend. "Het is echt saai voor die kinderen," zegt hij eerlijk. Een map met extra opdrachten is niet altijd voldoende. Juist daarom zochten zij naar verrijking buiten de eigen school. Via een online zoektocht van zijn vrouw kwamen ze uit bij het Erasmus Junior College van Erasmus Universiteit Rotterdam.
Leren denken als een onderzoeker
Het Erasmus Junior College is bedoeld voor meer- en hoogbegaafde leerlingen uit groep 6, 7 en 8. Na een inspirerend openingscollege werken zij in zeven lessen toe naar een eigen onderzoek. Dat kan in een plusklas op school of samen met leerlingen van andere scholen op de campus van de universiteit.
Onder begeleiding van speciaal getrainde student-docenten doorlopen de kinderen stap voor stap de onderzoekscyclus. Ze leren vragen stellen, argumenteren, analyseren en presenteren. Thema’s variëren van filosofie en rechten tot geneeskunde, economie en duurzaamheid.
Lichtpuntje in de week
De 7-jarige Yara volgt inmiddels haar derde lessenreeks. Eerder koos ze voor De Toekomst en Rechten, nu voor Filosofie. Wat ze er zo leuk aan vindt? Yara: "Dat je keuzes kan maken tussen welk vak je gaat doen en dat het vaak wel uitdagend is. Het zijn hele andere opdrachten dan op school."
Zo werkte ze onlangs aan een gedachte-experiment. Wat dat is? "Een onderzoekje wat je in je hoofd uitvoert." Of het soms ook lastig is? "Ja, dat wel. Dan snap ik het soms niet helemaal. Dat is dan wel vervelend. Maar vaak kom ik er dan wel zelf uit."
Voor vader Pim is de meerwaarde van de lessen duidelijk. "Het is een hoogtepuntje. Een lichtpuntje in de week," zegt hij. Dat merkt hij thuis aan Yara. "Ze komt er altijd heel lekker van thuis. Soms met verhalen, soms met nieuwe ideeën. Het is niet alsof het zwart-wit is, van nul naar wauw. Maar het is een hele goede extra voedingsbodem. Een mooie extra laag in haar leven."
Gezien worden
Student-docent Nina, die de lessen Filosofie verzorgt, ziet wat dat met kinderen doet. "In deze lessenreeks gaat het vooral om onderzoeksvaardigheden. Tijdens een van de bijeenkomsten stond het thema tegenstellingen centraal, met goed en kwaad als voorbeeld. De leerlingen bespraken een verhaal en doken daarna in het bekende trolleyprobleem: red je vijf mensen of één? Het bracht een mooi gesprek op gang."
Daarna gingen de kinderen in groepjes aan de slag met hun eigen gedachte-experiment. De reacties die ze krijgt, raken precies aan de kern van het programma. "Er waren twee of drie leerlingen die zeiden: het was leuk, het was uitdagend, het was moeilijk, en dat is niet iets wat ik gewend ben." Volgens Nina laat dat zien dat deze kinderen zich gezien voelen. "Misschien zitten ze in een klas waarin dat minder gebeurt."
Ook ouders merken het verschil. "Ik had een ouder die vertelde dat haar kind thuis verder wilde lezen in een boek met een filosofisch tintje," zegt Nina. "Daaraan merk ik dat ze er echt mee bezig zijn."
Durf ze moeilijke opdrachten te geven
Wat Pim andere ouders wil meegeven? "Verval niet in stereotypes. Het ene hoogbegaafde kind werkt echt heel anders dan het andere. Zorg voor maatwerk." En durf het gesprek aan te gaan met de school. "Wees niet bang om voor je kind te staan." Volgens hem is het essentieel dat kinderen aanbod krijgen op hun eigen denkniveau. "Geef ze vertrouwen. Durf ze soms hele moeilijke opdrachten te geven. Ze kunnen echt meer dan je denkt."
Voor Yara betekent dat: nadenken over goed en kwaad, nieuwe kinderen ontmoeten en soms even vastlopen, om er daarna zelf weer uit te komen. Niet omdat het moet, maar omdat ze wil begrijpen hoe iets écht zit.
- Meer informatie
Het Erasmus Junior College wordt georganiseerd door het Wetenschapsknooppunt van de EUR. Het Wetenschapsknooppunt brengt wetenschap naar de klas in het basis- en middelbaar onderwijs.
Door het aanbieden van verschillende educatieve programma’s en activiteiten, zorgen we ervoor dat kinderen van jongs af aan in aanraking komen met wetenschap, onderzoek doen en de universiteit. Zo maken we de weg naar studeren inzichtelijker en toegankelijker, juist ook voor de kinderen voor wie studeren niet vanzelfsprekend is. Wil je meer weten over de programma’s die het Wetenschapsknooppunt aanbiedt? Neem dan contact met ons op via wetenschapsknooppunt@eur.nl of bezoek onze site.
- Gerelateerde content
