Stel je hebt een kind dat nét wat sneller denkt dan gemiddeld. Die net wat meer behoefte heeft dan alleen het standaard lesboek. Hoe zorg je er dan voor dat het talent niet alleen wordt herkend, maar ook wordt gevoed? Daarvoor is er het Erasmus Junior College. Een lessenreeks voor meer- en hoogbegaafde kinderen uit groep 6,7 en 8. "Het is van grote waarde dat ze zo vroeg al kennismaken met wetenschap", vertelt wetenschapper prof.dr Dimitri van der Linden, die zelf een hoogbegaafde zoon heeft.
Dimitri van der Linden doet onderzoek naar het samenspel tussen individuele karaktereigenschappen en (hoge) intelligentie. Bij een IQ van 130 of hoger spreek je over het algemeen over hoogbegaafdheid. Ongeveer 2,3 procent van de Nederlanders is hoogbegaafd. Dat komt neer op zo'n 423.000 hoogbegaafde mensen en 37.000 hoogbegaafde kinderen in het basisonderwijs. De zoon van Dimitri is één van hen.
Klas met extra uitdagingen
De zoektocht naar passend onderwijs voor zijn zoon bleek ingewikkeld. "Als je de websites van basisscholen leest, dan lijkt het alsof elke school speciale aandacht heeft voor hoogbegaafde kinderen. Maar in de praktijk is dat niet altijd zo." Uiteindelijk vonden Dimitri en zijn vrouw een school met een structureel aanbod: een aparte klas voor leerlingen die behoefte hebben aan extra uitdagingen. "Dan merk je het verschil. Ze krijgen extra uitdagingen zoals Spaans en schaken. En ze zitten met kinderen met dezelfde interesses."
Juist dat herkennen en voeden van nieuwsgierigheid staat centraal bij het Erasmus Junior College. In dit programma, vanuit onze universiteit, volgen meer- en hoogbegaafde leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs een reeks van zeven lessen. Na een inspirerend openingscollege zetten zij onder begeleiding van speciaal getrainde student-docenten hun eigen onderzoek op. Aan de hand van de onderzoek cyclus leren ze vragen formuleren, argumenteren, analyseren en presenteren.
De kans op een vonk vergroten
De thema’s, van Geneeskunde en Psychologie tot Duurzaamheid, Rechten en Schaakmat, bieden een eerste kennismaking met verschillende wetenschappelijke denkwerelden. Volgens Dimitri is dat van grote waarde. "Je moet iets wel tegenkomen voordat het blijft hangen," zegt hij. "Sommige dingen glijden van je af. Maar soms zie je iets en denk je: hé, dit is interessant. Dan kan er iets ontstaan."
Hij vergelijkt het met sport. "Je kunt een kind op voetbal zetten, maar misschien blijft dat niet hangen. Dan probeer je iets anders. Op een gegeven moment komt er iets voorbij waar het kind super enthousiast van wordt. Zo werkt het ook met wetenschap." Een programma als het Erasmus Junior College vergroot volgens hem de kans op zo’n vonk. "Je wordt ermee geconfronteerd. Je ziet wat een onderzoeker doet, wat er mogelijk is. Dat kan richting geven."
IQ-test is meer dan een momentopname
Al meer dan honderd jaar wordt onderzoek gedaan naar intelligentie. Toch blijft het onderwerp omgeven door misverstanden, legt Van der Linden uit. "Mensen zeggen vaak dat een IQ-test alleen een momentopname is. Maar als je grote groepen volgt over langere tijd, dan zie je dat die scores wel degelijk samenhangen met latere uitkomsten." Hij verwijst naar langlopende studies waarin kinderen met zeer hoge scores decennialang werden gevolgd. "Daar zaten later opvallend veel succesvolle wetenschappers, schrijvers en prijswinnaars tussen. Dat is geen toeval."
Tegelijkertijd benadrukt hij dat hoge intelligentie geen garantie is voor een zorgeloze schoolloopbaan. "De meeste hoogbegaafde kinderen lopen prima door de stof heen," zegt hij. "Maar soms zie je dat ze vastlopen. Vaak is dat een combinatie van factoren, bijvoorbeeld hoogbegaafdheid in combinatie met ADHD of autisme."
Die combinatie kan maken dat talent minder zichtbaar is of verkeerd wordt geïnterpreteerd. "Er is een idee dat hoogbegaafde kinderen altijd sociaal onhandig zijn of 'nerdy', maar dat blijkt helemaal niet zo te zijn," aldus Dimitri. "In grote studies zie je dat de meesten juist heel goed aangepast zijn."
De juiste begeleiding
Wat Dimitri in zijn onderzoek ziet, herkent hij soms ook thuis. "In het begin was school echt een probleem," vertelt hij. "Hij was heel eigenwijs. Als hij iets niet interessant vond, dan deed hij het gewoon niet." Ook perfectionisme speelde een rol. "Hij wilde het heel goed doen. Als iets fout ging, dan stopte hij snel. Dat zie je vaker: ze zijn niet gewend om tegen hun grenzen aan te lopen."
Een programma zoals het Erasmus Junior College kan hierbij de juiste begeleiding bieden. De methodiek van onderzoekend leren loopt als een rode draad door het Erasmus Junior College heen. Deze manier van leren is bij uitstek geschikt voor hoogbegaafde kinderen. Ze krijgen tijdens de lessen veel autonomie, inspraak in hun eigen leerproces en werken aan executieve vaardigheden.
"Als kinderen in aanraking komen met wetenschap, met nieuwe ideeën en met andere manieren van denken, dan kan er iets aangaan. En als dat gebeurt, kan dat richting geven voor de rest van hun leven", besluit Dimitri.
- Meer informatie
Het Erasmus Junior College wordt georganiseerd door het Wetenschapsknooppunt van de EUR. Het Wetenschapsknooppunt brengt wetenschap naar de klas in het basis- en middelbaar onderwijs.
Door het aanbieden van verschillende educatieve programma’s en activiteiten, zorgen we ervoor dat kinderen van jongs af aan in aanraking komen met wetenschap, onderzoek doen en de universiteit. Zo maken we de weg naar studeren inzichtelijker en toegankelijker, juist ook voor de kinderen voor wie studeren niet vanzelfsprekend is. Wil je meer weten over de programma’s die het Wetenschapsknooppunt aanbiedt? Neem dan contact met ons op via wetenschapsknooppunt@eur.nl of bezoek onze site.
Persvragen?
Dimitri van der Linden werkt bij de opleiding Psychologie van de Erasmus School of Social and Behavioural Sciences (ESSB). Voor verzoeken aan prof. Dimitri van der Linden neem dan contact op met persvoorlichter ESSB: Marjolein Kooistra, 0683676038, kooistra@essb.eur.nl.
