“We moeten elkaar vinden”

Wat is 'open innovatie' en waarom is het belangrijk?

"Open innovatie is de structurele samenwerking tussen wetenschap, overheid, bedrijfsleven en samenleving. Niet in projectmatige, ad-hoc verbanden, maar in duurzame netwerken met een gedeelde agenda. Daar kan de EUR een relevante maatschappelijke bijdrage leveren. Wij zijn bijzonder sterk in medische wetenschappen maar ook in economie, bedrijfskunde, bestuurskunde, recht en sociale wetenschappen. Dat zijn disciplines die je nodig hebt om de maatschappelijke transities waar we voor staan te begrijpen en te begeleiden. Er gebeurt al heel veel op het gebied van samenwerking, neem bijvoorbeeld het Resilient Delta Initiative van Convergence, maar waar we nu aan werken, is de kennis slimmer organiseren en zichtbaarder naar buiten brengen.

Open innovatie betekent ook dat je als universiteit anders moet gaan werken. Het gaat niet meer alleen om kennis ontwikkelen en overdragen. Het gaat om samenwerken vanaf het begin: samen de vragen formuleren, samen leren, samen reflecteren. Impact ontstaat vaak in interactie. Dat betekent dat je als universiteit je onderzoeksvragen mede laat voeden door maatschappelijke behoeften, zonder je academische onafhankelijkheid te verliezen. Dat betekent ook dat bijdragen aan maatschappelijke netwerken, expertise-centra en langdurige samenwerkingen serieuzer mee moeten tellen in hoe we succes definiëren en hoe we loopbanen vormgeven."

U pleit bovendien voor een uitgebreidere interne samenwerking.

"De stad en haven van Rotterdam bevinden zich op een kantelpunt. Geopolitieke verschuivingen, economische herordening, de energietransitie en de snelle opkomst van digitale technologieën als AI creëren veel onzekerheid over de toekomst. De vraag is niet alleen hoe de haven concurrerend blijft, maar ook hoe zij bijdraagt aan brede welvaart, maatschappelijke veerkracht en duurzaam welzijn. De vraagstukken worden steeds complexer en zijn bovendien met elkaar verweven. Geopolitiek, economie, technologie, duurzaamheid, sociale ongelijkheid; dat zijn geen losse dossiers. Ze zijn wezenlijk interdisciplinair en dat vraagt van de universiteit een interdisciplinaire benadering.

Dit kwam ook naar voren in de gesprekken met stad en haven tijdens het recente Havensymposium 'Kennis verbindt Haven en Stad'. Er is veel behoefte aan samenhang. Bij beleidsmakers, bij het havenbedrijfsleven en bij maatschappelijke organisaties. Men zoekt niet één antwoord of één rapport, maar inzicht in hoe ontwikkelingen samenkomen: wat betekent digitalisering voor werkgelegenheid, wat betekent verduurzaming voor governance, wat doet AI met toezicht en recht?

Die vragen worden al op veel plekken binnen de EUR onderzocht, maar vaak nog te versnipperd. Dus er gebeurt enorm veel, maar het is nog niet altijd zichtbaar als gezamenlijke kracht. Het Havensymposium liet zien dat de energie er is, maar ook dat we de kennisstromen beter moeten organiseren."

Twee thema's krijgen daarbij prioriteit: de toekomstbestendigheid van de haven en weerbaarheid van individuen, instituties en de samenleving als geheel. Waarom is dat?

"Die haven is natuurlijk een no-brainer. Niet alleen door het feit dat Rotterdam een wereldhaven is, maar ook omdat er zoveel speelt waar we als universiteit veel kunnen betekenen. Sommige mensen denken dat de haven alleen over chemie en technologie gaat, maar het gaat ook over juridische kennis, over hoe je een energietransitie organiseert, over ondermijning en criminaliteit, over gezondheid van medewerkers. De wetenschappelijke kennis die wij als universiteit hebben, moet samenkomen met  de professionele kennis en de ervaring van bedrijven.

Als we werken met bedrijven, kijken we ook naar de kennisontwikkeling van mensen. Kunnen we onderwijs bieden waarmee zij beter voorbereid zijn op uitdagingen op het gebied van AI, energietransitie en ondermijning? Een professional education-aanbod past in een bredere beweging naar ‘lifelong learning’, een ontwikkeling die door de overheid wordt omarmd. Formeel wordt dit zelfs een publieke taak. Omdat we privaat dit soort dingen al doen via onze BV’s, kunnen we de daar aanwezige kennis gebruiken om het ook publiek te gaan doen.

Het idee is bovendien dat alumni van de EUR een leven lang verbonden blijven met hun alma mater. Die blijvende verbinding kan de band met de haven versterken: alumni die hun hele carrière in de haven werken, kunnen als brug fungeren tussen praktijk en wetenschap."

Welke doelen moeten er behaald zijn voor het volgende Havensymposium?

"De ambities zijn groot, maar we zijn wel realistisch. We zijn net begonnen met de strategie. Over twee jaar moeten we kijken wat wel en niet gelukt is. Toch zijn de eerste stappen al gezet: Strategic Dean Impact & Engagement Arwin van Buuren heeft bijvoorbeeld het initiatief genomen om onderzoekers en afdelingen binnen de EUR beter met elkaar te verbinden. In werksessies met havenbedrijven, gemeente en havenbedrijf zullen de belangrijkste thema’s en onderzoeksvragen worden geïdentificeerd. Er komt een structuur waarbij vragen uit de praktijk snel en eenvoudig bij de juiste experts terechtkomen, bijvoorbeeld via een loket. We kijken naar duurzame financieringsmodellen, waarbij externe partijen investeren in gezamenlijke kennisontwikkeling. Het streven is om tijdens het volgende symposium concrete resultaten te tonen en te laten zien dat we een betrouwbare partner zijn.

Het havensymposium was het startschot. De komende jaren zullen uitwijzen of we de die belofte waarmaken. Maar met de energie die zowel binnen als buiten de universiteit voelbaar was, is de basis gelegd voor een veelbelovende samenwerking. De ambitie is helder: van losse projecten naar duurzame ecosystemen. Van ivoren toren naar open innovatie. Van eenrichtingsverkeer naar co-creatie. Die transformatie vraagt om geduld en flexibiliteit. We moeten elkaar blijven vinden, dat is gewoon het allerbelangrijkste."