Artiesten worden steeds vaker geconfronteerd met het dilemma of ze van zich moeten laten horen in tijden van maatschappelijke onrust. De druk om dit te doen vanuit fans groeit. Tijdens de Grammy Awards-ceremonie in februari spraken verschillende grote artiesten, waaronder Billie Eilish en Olivia Dean, zich in hun speeches uit tegen de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Maar wat is de impact van zo'n statement? En waarom kiezen sommige artiesten ervoor om te zwijgen?
Kristina Kolbe is Assistent Professor in Sociology of Arts and Culture aan de Erasmus School of History, Culture and Communication (ESHCC). Volgens haar is kunst inherent politiek. "Kunst (en dus muziek) is meestal geen individueel product, maar een collectieve productie. Muzikanten, muziekinstituten en commerciële organisaties hebben allemaal invloed op het eindproduct, vooral bij grotere artiesten." Er zijn veel verschillende manieren waarop artiesten aan cultureel activisme doen. "Sommige artiesten zijn heel expliciet, zoals popster Billie Eilish die tijdens de Grammy’s ‘Fuck ICE’ zei, en de Ierse band Kneecap die openlijk Palestina steunt", aldus Kolbe. “Deze artiesten gebruiken ook vaak hun (sociale media) platforms om hun politieke voorkeur uit te spreken."
Maar er is ook quiet activism: een vorm van activisme die mensen misschien niet direct herkennen als politiek. Dit is meer gericht op het creëren van een hechte gemeenschap. "Bij quiet activism gaat het over het ondersteunen en betrekken van gemarginaliseerde groepen, het creëren van veilige ruimtes en samenwerkingen stimuleren", legt Kolbe uit.
De gevolgen van een politiek statement voor muzikanten
De gevolgen van het maken van een politiek statement kunnen per artiest verschillen. "Migranten, mensen met een tijdelijk visum en andere gemarginaliseerde groepen lopen een groter risico op ernstige gevolgen als ze zich uitspreken. Bijvoorbeeld het verliezen van subsidies of gecensureerd worden", legt Kolbe uit. "Daarnaast hebben ze vaak niet het vangnet dat grotere artiesten wel hebben."
Hoewel het risico voor deze gemarginaliseerde groepen groter is, spreken deze artiesten zich juist vaker uit. "Hun ervaringen van ongelijkheid versterken voor hen de band tussen kunst en politiek. Je ziet dit bij muzikanten met een gemarginaliseerde achtergrond, zoals de Britse rapper Stormzy en de Latijns-Amerikaanse artiest Bad Bunny."
"Autoritaire politici voelen zich bedreigd"
Het optreden van Bad Bunny tijdens de Super Bowl Halftime Show werd fel bekritiseerd door extreemrechtse politici in de VS. President Trump schreef op zijn eigen sociale media over Bad Bunny’s halftime show: 'absolutely terrible, one of the worst, EVER!'. Tijdens de show vierde de Puerto Ricaanse artiest de Latijns-Amerikaanse cultuur en legde hij de nadruk op solidariteit, gemeenschap en de kracht van liefde boven haat. Inmiddels is de show de meest bekeken halftime show ooit. "Autoritaire politici voelen zich bedreigd door kunst en cultuur omdat het een gemeenschap kan opbouwen, diversiteit en multiculturalisme kan bevorderen, solidariteit kan creëren en een collectieve identiteit mogelijk kan maken", zegt Kolbe over Trumps woorden. "In een tijd waarin politici willen polariseren, verbindt muziek juist. Het optreden van Bad Bunny laat dit zien. Een ander voorbeeld is de buttons met anti-extreemrechtse slogans zoals ‘ICE OUT’, die verschillende artiesten droegen tijdens de Grammy’s. Dat is directer en gericht op één specifiek probleem, maar het één is niet per se effectiever dan het ander."
De boodschap 'The only thing more powerful than hate is love' werd getoond aan het einde van de Superbowl halftime show van Bad Bunny op 8 februari 2026 (zie foto hieronder).
Een perfect imago
Zodra muzikanten samenwerken met commerciële organisaties zoals platenlabels en managementbureaus, verschuift hun prioriteit vaak naar branding, winst en hun imago. In 2024 moedigde mega popster Taylor Swift mensen aan om te stemmen voor de verkiezingen via haar Instagram-account. Het resultaat? Meer dan 700.000 mensen registreerden zich om te stemmen. "Taylor en haar team hebben zeer succesvol een publiek imago gecreëerd van een typisch ‘All-American girl’. Dit is wellicht de reden waarom ze op veilig speelt en zich nooit echt politiek heeft uitgesproken", vertelt Kolbe. "Dit geeft haar de macht om verschillende demografische groepen in de VS te bereiken, die zijn vertegenwoordigd in haar fanbase. Maar Taylor Swift is zo elitair, ze is een miljardair met een enorm vangnet. Naar mijn mening hoef je als artiest zeker niet altijd openlijk politiek te zijn. Maar ik denk dat er momenten zijn waarop je dat wel zou moeten zijn."
Over Kristina Kolbe
Kristina Kolbe trad in dienst bij ESHCC na het behalen van haar PhD in Sociology aan de London School of Economics and Political Science en na een PhD onderzoek in Sociology aan de Universiteit van Amsterdam. Haar werk onderzoekt hoe intersectionele ongelijkheden, oftewel 'ras', klasse en gender, worden herwerkt in en door cultuur. Haar specifieke interesses liggen in het gebied van muziek en de relatie daarvan tot stedelijke multiculturele samenlevingen, en in de maatschappelijke gevolgen van de voortdurende discussies over diversiteit en inclusie in de culturele sector, evenals in de relatie tussen culturele productie, politiek en creatief activisme.
- Meer informatie
Meer wetenschapsverhalen? Kijk op ons online magazine Erasmus Extra.
Pers
Voor meer informatie kun je contact opnemen met Marit Haven van Erasmus School of History, Culture and Communication via e-mail.- Gerelateerde content
