Onderzoek van Dirk Schindler toont dat Country-by-Country Reporting winstverschuiving naar belastingparadijzen beperkt, maar winstverschuiving uit hoogbelastende landen kan vergroten.
Country-by-Country Reporting (CbCR) werd in 2016 ingevoerd om belastingautoriteiten meer inzicht te geven in de wereldwijde activiteiten van multinationale ondernemingen en te helpen bij het aanpakken van internationale belastingontwijking. De maatregel kan echter ook onbedoelde gevolgen hebben.
Winstverschuiving verandert van richting
De onderzoekers ontwikkelden een theoretisch model waarin CbCR de kosten van belastingplanning en belastingcontroles voor multinationals verhoogt. Naarmate belastingautoriteiten meer informatie hebben over de wereldwijde activiteiten van een onderneming, wordt winstverschuiving naar belastingparadijzen kostbaarder. Dat leidt echter tot een zogenoemd substitutie-effect. Voor multinationals wordt het relatief aantrekkelijker om resterende winsten te verschuiven vanuit landen met hoge belastingtarieven, omdat daar de potentiële belastingbesparing groter is. Tegelijkertijd neemt winstverschuiving vanuit landen met lage belastingtarieven af.
Hoewel de totale hoeveelheid winst die naar belastingparadijzen wordt verschoven daardoor afneemt, kan een deel van de belastinggrondslag in hoogbelastende landen alsnog verloren gaan. Laagbelastende landen kunnen daarentegen juist profiteren van de veranderde verdeling van winstverschuiving.
Verklaring voor gemengde onderzoeksresultaten
De onderzoekers vinden ook empirische ondersteuning voor deze voorspellingen. Hun analyse laat zien dat winstverschuiving vanuit hoogbelastende landen na de invoering van CbCR toenam, terwijl winstverschuiving vanuit laagbelastende landen afnam.
Volgens de onderzoekers helpt dit patroon verklaren waarom eerdere studies geen eenduidig bewijs vonden dat CbCR de verwachte ‘game changer’ voor belastinghandhaving is geworden. De maatregel kan de totale winstverschuiving verminderen, maar tegelijkertijd de resterende winstverschuiving naar andere landen en bedrijfsonderdelen verplaatsen.
Meer dan alleen transparantie
De bevindingen hebben volgens de onderzoekers belangrijke gevolgen voor de manier waarop belastingautoriteiten CbCR-informatie gebruiken. De rapportages maken wel zichtbaar hoeveel winst een multinational in belastingparadijzen heeft, maar laten niet rechtstreeks zien vanuit welke dochterondernemingen of landen die winst afkomstig is. Daarom zouden belastingautoriteiten CbCR-informatie volgens de onderzoekers moeten combineren met gerichte controles die nagaan waar de bijbehorende aftrekposten in hoogbelastende landen ontstaan.
De studie laat daarmee zien dat meer transparantie niet altijd leidt tot een evenredige vermindering van het onderliggende gedrag. Beleid dat activiteiten op groepsniveau aanpakt, kan er ook toe leiden dat ondernemingen het resterende gedrag verplaatsen naar de onderdelen waar de financiële voordelen het grootst zijn.
- Professor
- Meer informatie
Lees het hierboven bijgevoegde interview met Dirk Schindler dat International Tax Review op 5 oktober 2026 publiceerde.
Lees het hierboven bijgevoegde interview met Dirk Schindler, dat Het Financieele Dagblad op 21 september 2026 publiceerde.
Voor vragen neemt u contact op met Ronald de Groot, Media & Public Relations Officer bij Erasmus School of Economics: rdegroot@ese.eur.nl, 06 53 641 846.
- Gerelateerde content
