Wat kan communicatie bij zeehonden ons vertellen over de evolutie van de menselijke taal? EUC-docent Koen de Reus nam 1000 uur aan zeehondengeluiden op om dit beter te begrijpen. Hij ontdekte dat de vocale communicatie van zeehondenpups verrassend menselijk kan zijn, met bijvoorbeeld regionale accenten.
Menselijke taal begrijpen via dierlijke communicatie
Iedereen met een huisdier weet dat menselijke en dierlijke communicatie mijlenver uit elkaar liggen. Maar dat betekent niet dat er geen overeenkomsten zijn: veel dieren maken namelijk gebruik van verrassend complexe communicatiesystemen, en sommige soorten kunnen zelfs ‘vocaal leren’, wat wil zeggen dat ze nieuwe geluiden kunnen leren.
Dit geeft kansen om de evolutie van de menselijke taal beter te begrijpen. Al in de jaren tachtig ontdekten onderzoekers dat zeehonden vocaal leren en menselijke spraak kunnen imiteren.
Erasmus University College-docent Koen de Reus volgt deze lijn met zijn promotieonderzoek aan Radboud Universiteit en Vrije Universiteit Brussel, in samenwerking met het Max Planck Institute for Psycholinguistics en Zeehondencentrum Pieterburen (nu te vinden bij het WECLauwersoog).
Zeehonden met accenten
Voor zijn onderzoek combineerde de Reus gedragsexperimenten met anatomische metingen van stemkanalen bij zeehonden, en verzamelde hij meer dan 1000 uur opnames van zeehondenpups. Toen hij de audio-opnames analyseerde ontdekte hij verschillende overeenkomsten tussen de communicatie van pups en mensen.
Zo wachten zeehondenpups bijvoorbeeld tot anderen ‘uitgepraat’ zijn voordat ze zelf gaan roepen. Net als mensen wachten ze op hun beurt. Zeehonden lijken hiermee veel socialer zijn dan eerder gedacht.
De opnames lieten ook zien dat na verloop van tijd, zeehondenpups die veel bij elkaar in de buurt waren ook steeds meer hetzelfde gingen klinken – vergelijkbaar met lokale accenten bij mensen.
Toch niet zo uniek
Zeehondenpups die accenten kunnen ontwikkelen: nieuws waar iedereen vrolijk van wordt. Maar dit onderzoek kan wetenschappers ook helpen meer grip te krijgen op de evolutie van taal.
“Met dit onderzoek wilde ik laten zien dat mensen niet zo uniek zijn als we denken,” zegt de Reus. “Elk dier heeft zijn eigen communicatiesysteem. Door deze systemen met elkaar te vergelijken, kunnen we meer leren over hun evolutie – en die van de menselijke taal.”
de Reus werkt momenteel bij Erasmus University College als docent Life Sciences binnen het interdisciplinaire Liberal Arts & Sciences-programma. Hij heeft zelf ook een achtergrond in Liberal Arts & Sciences.
“Wat ik zo mooi vind aan dit onderzoek is dat is niet gebonden ben aan een specifieke discipline. Mijn werk maakt gebruik van perspectieven en methoden uit verschillende vakgebieden om meer te leren over dierlijk gedrag en menselijke evolutie, en combineert ideeën uit dierbiologie, cognitieve wetenschap taalkunde, akoestiek, anatomie, en nog veel meer,” zegt de Reus.
- Onderzoeker
- Meer informatie
Lees hier het onderzoek, of leer erover in de media bij Vroege Vogels, Trouw, het Jeugdjournaal, en Vox.
14 April is Dr Koen de Reus te gast bij Studio Erasmus om zijn onderzoek te bespreken.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Marjolein Kooistra, Communicatieadviseur bij Erasmus School of Social and Behavioural Sciences: kooistra@essb.eur.nl.
