Werknemers met gezondheidsproblemen meer kans op baanverlies na private-equityovername

Een studie van hoogleraar Pilar Garcia Gomez en universitair hoofddocent Stefan Obernberger van Erasmus School of Economics, samen met hoogleraar Ernst Maug van University of Mannheim, onderzoekt de relatie tussen de gezondheid van werknemers en private-equityovernames. 

Productiviteit na een overname 

Private-equity (PE) overnames worden vaak geassocieerd met ingrijpende herstructureringen: nieuwe eigenaren stroomlijnen de organisatie, verlagen kosten en sturen aan op hogere productiviteit. Dit kan bedrijven efficiënter maken, maar roept ook zorgen op over de menselijke gevolgen. Werknemers kunnen te maken krijgen met een hogere werkdruk, minder baanzekerheid en mogelijke stressgerelateerde gezondheidsproblemen. Beleidsmakers en publiek zien overnames vaak als winstgedreven transacties waarbij het welzijn van werknemers ondergeschikt is. 

Toch is er verrassend weinig onderzoek gedaan naar de effecten van overnames op de gezondheid van werknemers, in tegenstelling tot effecten op hun baan of loon. Door gedetailleerde gezondheidsgegevens te koppelen aan arbeidsmarktdata onderzochten de auteurs of de herstructureringen na PE-overnames schadelijk zijn voor het fysieke of mentale welzijn van werknemers, en hoe hun persoonlijke gezondheidssituatie hun positie beïnvloedt. 

Gezondheid van werknemers door de tijd gevolgd 

De studie maakte gebruik van uitgebreide Nederlandse registerdata. De onderzoekers identificeerden 274 overgenomen bedrijven tussen 2007 en 2013, met in totaal 55.752 werknemers. Elke werknemer werd vergeleken met een vergelijkbare werknemer in een niet-overgenomen bedrijf op basis van leeftijd, geslacht, arbeidsverleden en gezondheid vóór de overname. 

Omdat Nederland het gebruik van voorgeschreven medicijnen voor de gehele bevolking registreert, konden de onderzoekers gezondheid objectief meten aan de hand van medicijngebruik (bijvoorbeeld antidepressiva of medicatie voor hart- en vaatziekten) en zorguitgaven door de tijd heen. Beide groepen werknemers werden tot vier jaar na de overname gevolgd om te vergelijken hoe hun baan, inkomen en gezondheid zich ontwikkelden.  

Nederland vormde een ideale context: dankzij het stelsel van universele zorgverzekering kunnen eventuele gezondheidseffecten niet worden verklaard door het verlies van een werkgeversgebonden zorgverzekering, zoals in landen als de Verenigde Staten wel het geval is. 

Lagere lonen en minder werknemers 

Werknemers van een overgenomen bedrijf, ongeacht of zij daar bleven werken of niet, zagen hun jaarlijkse inkomen met gemiddeld ongeveer €1.300 dalen, bijna 4% van hun inkomen vóór de overname. Dit kwam vooral doordat werknemers na overnames vaker het bedrijf verlaten dan werknemers van bedrijven die niet werden overgenomen. 

Deze inkomensverliezen waren aanzienlijk groter voor werknemers met een slechtere gezondheid. Zo verloren werknemers die cardiovasculaire medicatie gebruikten jaarlijks nog eens €2.500 extra, en werknemers die antidepressiva gebruikten ongeveer €2.000. 

Werknemers die hun baan verliezen na een overname blijken vaker al bestaande gezondheidsproblemen te hebben. Deze gezondheidsproblemen kunnen de productiviteit verminderen, maar betekenen ook dat deze werknemers beter beschermd zijn door sociale zekerheidsregelingen. Voor private-equitypartijen kan het daardoor eenvoudiger en minder reputatieschadelijk zijn om deze werknemers te laten gaan. Tegelijkertijd kunnen werknemers met toegang tot relatief vrijgevige sociale zekerheid eerder geneigd zijn om vrijwillig te vertrekken. 

Voor werknemers die na een overname in dienst blijven, verslechtert de gezondheid niet. Ondanks vaak ingrijpende herstructureringen lijken private-equity-eigenaren dus geen structureel stressvollere of ongezondere werkomgeving te creëren. 

Het beeld is anders voor werknemers die vertrekken en geen nieuwe baan vinden: hun gezondheid verslechtert doorgaans. Werknemers die overstappen naar een nieuwe baan laten daarentegen meestal een lichte verbetering in hun gezondheid zien. 

Conclusie 

PE-overnames veranderen bedrijven ingrijpend zonder de gezondheid van werknemers noodzakelijkerwijs te schaden, maar ze stellen werknemers, vooral degenen met een slechtere gezondheid, bloot aan aanzienlijke inkomensrisico’s. Gezondere werknemers behouden vaker hun baan en herstellen zich economisch, terwijl minder gezonde werknemers een dubbele klap krijgen: lagere inkomens en een grotere kans om de arbeidsmarkt te verlaten.