Van "Altijd is Kortjakje ziek" zingen met je kind, tot samen boodschappen doen en praten over wat je allemaal tegenkomt. Wist jij dat dit allemaal bijdraagt aan de taalontwikkeling van een jong kind? Onderwijswetenschapper Romina de Lima legt uit hoe je de taalontwikkeling van jonge kinderen kunt stimuleren om latere taalachterstanden te voorkomen.
Van haar eigen jeugd, weet onderzoeker Romina de Lima nog dat haar ouders altijd veel liedjes met haar zongen. "Dat ging van 'altijd is Kortjakje ziek' tot 'poesje mauw'. Daar genoot ik als kind erg van. Onbewust stimuleerden mijn ouders daarmee mijn taalontwikkeling."
Van liedjes zingen tot praten
Als het gaat om de taalontwikkeling van jonge kinderen, denken veel mensen aan het voorlezen van prentenboeken. Maar liedjes zingen of tijdens het boodschappen doen praten over wat er allemaal in de winkel ligt, zijn nuttiger dan je denkt. Ze vormen essentieel onderdeel van de taalontwikkeling van jonge kinderen. Want goed leren lezen en schrijven begint niet pas in groep 3, maar al in de eerste levensjaren.
"Ouders zijn de eerste leraren van een kind"
Romina de Lima
Onderwijswetenschapper
Hoe dat zit, legt de onderzoeker uit: "In de wetenschap wordt het ontluikende geletterdheid genoemd en daarin onderscheiden we drie soorten vaardigheden. Ten eerste het besef dat je geschreven taal kunt omzetten in klanken en betekenis, en andersom. Daarnaast ontwikkel je een woordenschat en leer je verhalen te begrijpen. Tot slot is er het fonologisch bewustzijn: het vermogen om klanken in gesproken taal te herkennen en ermee te spelen, bijvoorbeeld door te rijmen."
Samen vormen deze drie vaardigheden de basis om te leren lezen. "Beheersen jonge kinderen dit minder goed, dan halen ze dit verschil later bijna niet meer in. Verschillen ontstaan dus al lang voordat groep 3 in zicht is", legt De Lima uit.
Waarom ouders in de jonge levensfase extra belangrijk zijn
"Deze kinderen gaan nog niet naar school. Je kunt dus stellen dat ouders de eerste leraren zijn van een kind", vertelt De Lima. Voor sommige ouders is het lastig om de taalontwikkeling van hun kind te stimuleren. Bijvoorbeeld omdat ze zelf laaggeletterd zijn, of niet weten hoe belangrijk dit is voor hun kind. Gelukkig is er volgens De Lima groeiende aandacht voor het stimuleren van de taalontwikkeling van jonge kinderen. Bijvoorbeeld door middel van voor- en vroegschoolse educatie op de peuterspeelzaal. Of begeleiding bij gezinnen thuis.
Het onderzoek van Romina de Lima in een korte video uitgelegd
In Nederland is 1 op de 9 ouders van minderjarige kinderen laaggeletterd is. Kinderen die opgroeien met laaggeletterde ouders hebben een derde hoger risico om later zelf ook laaggeletterd te zijn. Maar er is hoop: als de kinderen in een stimulerende omgeving opgroeien, is geletterdheid van de ouders minder een factor. Dus als laaggeletterde ouders het voor elkaar krijgen om een 'rijke taalomgeving' voor hun kind te creëren, groeien de kinderen vaak 'gewoon' op tot geletterde volwassenen.
Onderzoek om laaggeletterdheid te voorkomen
In een van haar onderzoeken kijkt De Lima naar het gebruik van digitale prentenboeken om de taalontwikkeling te stimuleren. Het voorleesgedeelte wordt in het digitale prentenboek uit handen genomen. Ouders hoeven hun kind dus niet zelf voor te lezen. Ook zijn er interactievragen toegevoegd om ouders en kinderen aan het praten te krijgen. Deze vragen zijn aangepast aan het verhaal en de ontwikkelingsfase van het kind. De Lima: "Voor veel ouders gaat het stellen van vragen vanzelf, maar voor veel ook niet. Onze hoop is dat we met deze boekjes het voorlezen zelf uit handen kunnen nemen zodat er ruimte overblijft voor de interactie en activiteit samen."
Een vroege aanpak om taalachterstanden te voorkomen, levert volgens de onderzoeker heel veel op: "Daarmee breng je het speelveld voor alle kinderen gelijk. Jonge kinderen willen van nature graag een taal leren, maar er moet wel input zijn vanuit de omgeving. Alle ouders kunnen hierbij helpen. Ook ouders die zelf laaggeletterd zijn."
- Onderzoeker
- Meer informatie
Meer wetenschapsverhalen? Kijk op ons online magazine Erasmus Extra.
- Gerelateerde content
