Waarom banen bij multinationals op de lange termijn lonen

Hoewel werknemers bij multinationals niet per se meer loon ontvangen, blijken zij wel meer leermogelijkheden, ervaring en training op te doen wat zich later vertaalt in hogere salarissen. Deze bevindingen worden gepresenteerd in het artikel ''Careers in Multinational Enterprises'', geschreven door Gerritse, Karreman en Roesch, en gepubliceerd in de Journal of International Economics.  

Een opmerkelijke carrièrekeuze 

De studie werd ingegeven door een opvallend contrast dat de onderzoekers bij hun eigen afgestudeerden zagen. 'Wat ons verbaasde', legt Gerritse uit, 'is dat veel van onze afgestudeerden graag willen werken voor een multinational zoals Deloitte, Rabobank of Unilever, terwijl ze daar in het begin niet per se meer verdienen.' De centrale onderzoeksvraag werd dan ook het begrijpen waarom deze afweging tussen een hoger startsalaris en het opdoen van ervaring aantrekkelijk is én wat dit betekent voor carrières op de lange termijn.  

Het antwoord blijkt veel verder te reiken dan individuele loopbaankeuzes. Wanneer de ervaringsvoordelen van werken bij multinationals uit de Nederlandse arbeidsmarkt worden weggehaald, daalt het totale arbeidsinkomen met ongeveer 6 procent. Aangezien ongeveer een op de drie Nederlandse werknemers bij een multinational werkt, kunnen zelfs kleine langetermijneffecten zich opstapelen tot een aanzienlijke impact. In een kleine, open economie als Nederland, waar er weinig maar toch grote multinationals zijn, is hun rol in het vormgeven van carrièrees bijzonder belangrijk om te begrijpen hoe lokale arbeidsmarkten reageren op globalisering.  

Voordelen voor de economie als geheel 

De bevindingen zijn ook relevant voor gemeenten en beleidsmakers die multinationals willen aantrekken. Beleidsdiscussies richten zich vaak op belastingvoordelen en de aanname dat multinationals goedbetaalde banen creëren. De studie lijkt deze aannames te bevestigen. Belangrijk is dat de loonvoordelen niet beperkt blijven tot de multinationals zelf; werknemers die doorstromen naar binnenlandse bedrijven verdienen daar eveneens hogere lonen.  

Een grotere dataset 

Om deze carrière-effecten te analyseren, gebruikten de onderzoekers uitgebreide Nederlandse werkgever-werknemerdata uit de periode 2006 tot 2021. Hierdoor konden zij werknemers tot wel 15 à 16 jaar volgen vanaf hun toetreding tot de arbeidsmarkt en zien hoe lonen zich ontwikkelden wanneer zij tussen bedrijven bewogen. 

Een centrale uitdaging was het onderscheiden van de waarde van werken bij een multinational van de kwaliteiten van werknemers zelf: betere werknemers vinden immers vaker een baan bij een multinational. Daarom volgden de auteurs werknemers over verschillende bedrijven heen en keken ze naar situaties waarin werknemers niet vrijwillig van baan wisselden, maar moesten vertrekken omdat hun vorige bedrijf massaontslagen doorvoerde of volledig sloot. 

Betaald in ervaring in plaats van in loon 

De resultaten laten een duidelijk carrièrepatroon zien. Afgestudeerden die beginnen bij multinationals verdienen doorgaans minder in het begin, maar hun lonen halen die van binnenlandse werknemers na ongeveer drie jaar in. Na tien jaar verdienen werknemers met ervaring in multinationals tot 14% meer dan degenen die hun hele carrière bij binnenlandse bedrijven doorbrachten. 

Een cruciaal punt is dat deze loonpremie niet ontstaat doordat multinationals meer betalen voor vergelijkbare werknemers. De premie komt voort uit opgedane ervaring. Wanneer de opgebouwde ervaring wordt meegerekend, is er geen systematisch loonverschil tussen multinationals en binnenlandse bedrijven. Zoals Gerritse het verwoordt: 'Wat multinationals onderscheidt, is hun vermogen om waardevolle ervaring toe te voegen aan werknemers, bijna net als een school.' Die ervaring wordt in de hele arbeidsmarkt erkend: ook binnenlandse bedrijven betalen hogere lonen aan werknemers die eerder bij een multinational werkten. 

Multinationals organiseren zich strategisch, passend bij het feit dat zij jonge werknemers lagere lonen kunnen bieden. Ze nemen veel jonge werknemers aan tegen relatief lage lonen, maar zijn selectiever in wie ze promoten. Degenen die blijven en doorgroeien verdienen aanzienlijk meer, terwijl degenen die vertrekken blijven profiteren van hun opgedane ervaring. Zelfs na overstap naar binnenlandse bedrijven kunnen voormalige multinationalwerknemers loonpremies tot 11% verdienen, afhankelijk van hoe lang zij bij de multinational werkten. Deze voordelen zijn het sterkst voor werknemers die al goed presteren; voor anderen zijn de langetermijnvoordelen veel kleiner. 

De studie biedt daarmee een nieuwe manier om loonverschillen tussen multinationals en binnenlandse bedrijven interpreteren. In plaats van hogere lonen op bedrijfsniveau, wijze de verschillen op ervaring als een centrale, overdraagbare bron van verdienpotentieel.