Het onderzoek van hoogleraar Familiesociologie Renske Keizer naar vaders heeft impact gehad op het gezinsbeleid in Nederland. In Die Zeit spreekt zij over de uitdagingen en ontwikkelingen rondom ouderschapsverlof, met een focus op vaderschapsverlof in Nederland en Duitsland.
Keizer heeft bijgedragen aan de uitbreiding van het vaderschapsverlof in Nederland. In 2016 werd ze door toenmalig minister voor Sociale Zaken uitgenodigd om haar inzichten te delen. Uiteindelijk zijn in 2019 hervormingen doorgevoerd waarbij het vaderschapsverlof aanzienlijk werd uitgebreid.
Renske Keizer benadrukt dat de verschillen tussen moeders en vaders grotendeels sociaal geconstrueerd zijn en beïnvloed worden door politiek, culturele verwachtingen en vooroordelen. Ze stelt dat vaders net zo goed in staat zijn om een sterke emotionele band met hun kinderen op te bouwen als moeders, en dat hun aanwezigheid na de geboorte belangrijk is voor de ontwikkeling van het kind op cognitief, emotioneel en sociaal vlak.
In het artikel spreekt Keizer over de uitdagingen en ontwikkelingen rondom ouderschapsverlof, met een focus op vaderschapsverlof in Nederland en Duitsland. Volgens Keizer is er behoefte aan structurele veranderingen, zoals betere loonscompensatie en betaalbare kinderopvang, om een gelijkere verdeling van zorgtaken te bevorderen en culturele barrières te doorbreken.
Belangrijke punten die zij benoemt in haar verhaal:
- Uitbreiding van vaderschapsverlof in Nederland: Sinds 2020 kunnen vaders vijf extra weken verlof opnemen binnen de eerste zes maanden na de geboorte, maar met slechts 70% loonscompensatie. Dit wordt bekritiseerd omdat gezinnen met lage inkomens zich dit vaak niet kunnen veroorloven.
- Volledige loonscompensatie: Keizer pleit voor 100% loonscompensatie om meer vaders, vooral uit lagere inkomensgroepen, te motiveren verlof op te nemen. Dit zou ook bijdragen aan een gelijkere verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen en een hogere arbeidsmarktparticipatie van moeders.
- Culturele barrières: Veel vaders vrezen dat hun carrière schade oploopt als ze langer verlof nemen. Daarnaast is er een heropleving van traditionele rolpatronen, zoals de "Manosphere" en "Tradwife"-bewegingen, die mannen weer als primaire kostwinners zien.
- Vergelijking met Duitsland: In Duitsland krijgen ouders 65% van hun netto-inkomen tijdens ouderschapsverlof, met een maximum van €1.800 per maand. De Duitse regering overweegt nu de totale duur van het verlof te verkorten van 14 naar 12 maanden, waarbij beide partners minimaal drie maanden moeten opnemen. Keizer is sceptisch over de effectiviteit hiervan.
- Internationale verschillen: In landen zoals Noorwegen en Zweden nemen bijna alle vaders ouderschapsverlof, maar zij maken nog steeds slechts 30% van de totale verlofdagen uit. Dit toont aan dat economische factoren en traditionele rolpatronen een grote rol blijven spelen.
- Nederlandse context: Hoewel 59% van de Nederlandse vaders gebruikmaakt van het uitgebreide vaderschapsverlof, blijft de verdeling van zorgtaken ongelijk. Ander onderzoek toont dat slechts 10% van alle vaders en moeders de ouderschapsverantwoordelijkheden gelijk verdeelt, ondanks dat de helft dit wenst. Dit wordt mede veroorzaakt door dure kinderopvang en een cultuur die deeltijdwerk voor vrouwen stimuleert.
»Eltern sollten 100 Prozent ihres Gehalts bekommen«
Interview door Johannes Ehrmann
Die Zeit, 6 August 2026
- Professor
- CV
Marjolein Kooistra, communicatie ESSB, 0683676038, kooistra@essb.eur.nl
