In Rotterdam duiken steeds meer camera’s op: ze hangen aan gevels, zitten in deurbellen en torenen boven straten en pleinen uit. Maar hoeveel zijn het er eigenlijk? Wat leggen ze vast? En is het nog mogelijk om je onbespied door Rotterdam te bewegen? Met een app en stevige wandelschoenen trekken onderzoekers door de stad om dat in kaart te brengen. Iedereen kan meehelpen.
De hulp van bewoners is hard nodig, zegt onderzoeker Arthur De Jaeger, want een compleet register bouwen van alle camera’s in Rotterdam is een enorme klus. Surveillancetechnologie heeft zich de afgelopen jaren als een olievlek over de stad verspreid.
"Een precieze indicatie geven van het aantal camera’s in de publieke ruimte is heel moeilijk", aldus De Jaeger. "Het aantal slimme deurbellen, bijvoorbeeld, ligt naar schatting tussen de anderhalf en twee miljoen in Nederland."
Toch streven de onderzoekers ernaar om in kaart te brengen hoeveel camera’s Rotterdam telt, wat ze precies vastleggen, tot welk type ze behoren en wie ze heeft geplaatst. "Dat doen we omdat we het overzicht kwijt zijn, maar ook om de vanzelfsprekendheid van camera’s in de publieke ruimte ter discussie te stellen."
Vooral van particulieren
Want wat betekent het als het openbare leven zich steeds meer afspeelt onder het oog van een camera? "Camera’s beïnvloeden de manier waarop ik me door de stad beweeg", vertelt Louisa Teichmann, die als burgeronderzoeker meewerkt aan het project. "Ik wil er niet verdacht uitzien of de aandacht op me vestigen."
Teichmann associeerde cameratoezicht vooral met de politie en de overheid, zegt ze, maar merkte tijdens het onderzoek dat de meeste camera’s die ze tegenkwam van particulieren waren. "Dat vond ik interessant."
Maken camera's de stad wel veiliger?
Van de tienduizenden camera’s in de openbare ruimte van Rotterdam is maar een klein deel van de gemeente. Veruit de meeste camera’s zijn geplaatst door bewoners en bedrijven. Vaak zijn ze bedoeld om de veiligheid te vergroten. Want als er wordt ingebroken, kun je maar beter een camerasysteem hebben.
Toch is het maar zeer de vraag of al die camera’s de stad veiliger maken. En ondertussen leggen ze niet alleen potentiële inbrekers vast, maar iederéén die zich door de stad beweegt. Wie een korte wandeling door het centrum maakt, wordt honderden keren gefilmd. Hoe wenselijk is dat? "De aanwezigheid van camera’s is zodanig genormaliseerd, dat een debat hierover uitblijft", zegt De Jaeger.
Camera's spotten voor de wetenschap
De onderzoekers proberen dat gesprek op allerlei manieren aan te wakkeren. Zo werkten ze samen met de Belgische kunstenaar Maarten Inghels, bekend van zijn Invisible Routes, om te achterhalen of je ongezien door Rotterdam kunt wandelen. Na vele pogingen lukte het om een cameravrije route te vinden.
Iedereen kan meewerken aan het onderzoek. Met een speciaal ontwikkelde app, CameraSpotter, kun je eenvoudig camera’s toevoegen aan de digitale kaart. "Je kunt zelf op pad gaan, maar we organiseren ook regelmatig datawandelingen waarbij we gezamenlijk op zoek gaan naar camera’s", zegt De Jaeger. "Zo bouwen we de komende maanden samen aan het eerste openbare cameraregister van Rotterdam."
Over het project
Start Making Sense is een project van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities, in samenwerking met het Resilient Delta initiative. Samen met Rotterdammers brengen onderzoekers camera’s in de publieke ruimte in kaart. Meedoen kan via de CameraSpotter-app, datawandelingen, workshops, onderwijs of wetenschappelijke activiteiten. Op 14 september 2026 vindt in ARMINIUS de debatavond Big 010 is watching you plaats, voorafgegaan door een camera-spot-tour rond de Arminiuskerk.
- Onderzoeker
- Meer informatie
Vragen?
Neem voor meer informatie contact op met projectcoördinator Arthur De Jaeger.Dit artikel is onderdeel van SCIENCE & THE CITY, een reeks verhalen en video’s over burgerwetenschap. In deze miniserie spreken we met wetenschappers en Rotterdammers die samen onderzoek doen naar stadsvragen.
- Gerelateerde content
