Hoe Robert Borst op eigen kosten naar Bonaire vloog en met een Veni-beurs opnieuw is gaan nadenken over gezondheidsgelijkheid in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
De uitnodiging kwam van een oud-student op Bonaire, een klein eiland in het Caribisch deel van het Koninkrijk, die onderzoeksondersteuning nodig had. Eerder was Robert afgeraden zich op deze eilanden te richten. "Niemand is geïnteresseerd in kleine eilanden," kreeg hij te horen. "Er wonen maar 20.000 mensen. Wat is daar nu de academische relevantie van?" zo stelden collega’s. Geïntrigeerd besloot hij toch te gaan en vloog hij op eigen kosten.
Wat hij op het eiland aantrof, liet hem niet meer los. Hoewel Bonaire deel uitmaakt van het Koninkrijk der Nederlanden, beschreven de mensen met wie hij sprak een gevoel structureel over het hoofd te worden gezien – en dat ging veel verder dan alleen onderzoek. Hun gezondheidsproblemen werden niet serieus genomen en hun context werd niet begrepen. De afstand tussen de eilanden en Europees Nederland bleek niet alleen geografisch.
Een keerpunt
Die reis werd een keerpunt. Robert voelde zich al langer ongemakkelijk bij de normativiteit in zijn vakgebied en had tijdens zijn promotieonderzoek al kritisch gekeken naar hoe kennis van onderzoek naar de praktijk gaat en waarom conventionele routes zo vaak falen. Nu had hij een plek en een gemeenschap gevonden waar die vragen urgent en persoonlijk voelden.
Robert is nu etnograaf van zorgsystemen aan Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM) en ontvanger van een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), een van de meest competitieve beurzen voor beginnende onderzoekers in de Nederlandse academische wereld. De centrale vraag in zijn huidige onderzoek is waarom Europees Nederland en Caribisch Nederland zulke verschillende zorgstelsels hebben – en wat die verschillen zeggen over hun onderlinge relatie.
Drie eilanden in het Caribisch deel van het Koninkrijk, Aruba, Curaçao en Sint Maarten in het zuiden, zijn autonoom, terwijl Bonaire, Saba en Sint Eustatius in het noorden binnen het staatsbestel van Nederland zijn geïntegreerd. Robert onderzoekt de zorgrelaties tussen de twee regio’s en Nederland: hoe die relaties zijn ingericht en hoe ze in de praktijk uitwerken. Hij noemt deze bril "caring entanglements".
"Door deze verschillen te erkennen, kunnen we misschien ook een nieuw perspectief op zorg ontwikkelen – een waardige manier van voor elkaar zorgen. We leven in dezelfde wereld, en daar kunnen we niet aan ontsnappen."
Robert Borst
Etnograaf bij ESHPM
Wat zijn benadering mede onderscheidend maakt, is zijn nadruk op werken mét gemeenschappen in plaats van bóven hen. Zo heeft advies van lokale collega’s in een vroeg stadium zijn denken over het delen van resultaten veranderd. Zij raadden aan om verhalen zorgvuldig vorm te geven om de aandacht van zorgprofessionals en beleidsmakers vast te houden. Dat advies neemt hij serieus: hij kijkt kritisch naar hoe hij bevindingen presenteert om te zorgen dat deze lokale besluitvormers daadwerkelijk bereiken.
Hij is even uitgesproken over de aannames die onderzoekers meenemen naar geografisch nabije gemeenschappen. Nabijheid betekent niet automatisch gelijkheid, stelt hij. Je kunt er niet van uitgaan dat wat op het ene eiland geldt, ook op een ander eiland van toepassing is, of dat Caribische contexten één-op-één te vergelijken zijn met Europese. Elke gemeenschap verdient het om op haar eigen voorwaarden benaderd te worden, met de bereidheid om geleefde ervaringen te begrijpen in plaats van eroverheen te generaliseren.
De Veni-beurs heeft ook het onderwijs verruimd. Het bachelorvak “The Dutch Health System” aan ESHPM bevat inmiddels een module over zorgstelsels op de Nederlandse Caribische eilanden – een kleine maar bewuste stap richting wat Robert een "responsibility to care" noemt. Hij bouwt aan samenwerkingen met andere universiteiten en benut nieuwe spreekpodia om blijvende aandacht te vragen voor een lang veronachtzaamd geheel aan vragen.
Voor iedereen die werkt in contexten met beperkte middelen of gemarginaliseerde gemeenschappen, heeft hij nog een laatste advies: vertrouw op je ongemak. "Als iets niet goed voelt, is dat meestal zo. Negeer dat gevoel niet. Praat erover. En als er geen rol is voor jouw positie, dan ga je weg."
Zijn artikel "And when will you install the new water pump?": disconcerted reflections on how to be a 'good' Global Health scholar is een waardevol startpunt voor iedereen die worstelt met soortgelijke vragen over wat het werkelijk betekent om goed global health-onderzoek te doen.
- Universitair Docent
- Meer informatie
Over RGHI
Rotterdam Global Health Initiative (RGHI) is het academische interdisciplinaire netwerk dat is geïnitieerd en gesponsord door de Erasmus Universiteit Rotterdam, dat is uitgegroeid tot een levendige gemeenschap van mondiale partners in meer dan 30 lage- en middeninkomenslanden.
