KidsRights Index 2026: Kinderen steeds vaker doelwit van gewapende conflicten, terwijl obesitas onder jongeren epidemische proporties bereikt

Uit het rapport blijkt dat de vooruitgang op het gebied van kinderrechten in grote delen van de wereld stagneert of zelfs terugloopt. Slechts vijf landen verbeterden hun positie in de Index, terwijl 31 landen juist daalden. Tegelijkertijd nam het aantal landen in de best presterende categorie met 30 procent af ten opzichte van 2025, wat de omvang van de mondiale achteruitgang onderstreept. ‘Kinderen worden steeds vaker blootgesteld aan risico’s die zij niet hebben veroorzaakt en waar zij geen invloed op hebben,’ zegt Marc Dullaert, oprichter en voorzitter van KidsRights. ‘Of kinderen nu opgroeien in de schaduw van oorlog of in een omgeving die hun gezondheid schaadt, het resultaat is hetzelfde: hun rechten, welzijn en toekomstperspectief komen in gevaar. De wereld slaagt er niet in kinderen de bescherming te bieden waar zij recht op hebben.’

Kinderen steeds vaker slachtoffer van gewapende conflicten

Een van de meest alarmerende bevindingen van het onderzoek achter de Index is de toenemende impact van gewapende conflicten op kinderen. Wereldwijd is het aantal gevallen van conflictgerelateerd seksueel geweld tegen kinderen sinds 2024 met 35 procent gestegen. Daarnaast worden kinderen steeds vaker bewust ingezet en uitgebuit als onderdeel van oorlogsvoering, onder meer door rekrutering en andere ernstige schendingen van hun rechten. Volgens KidsRights vernietigen conflicten niet alleen het leven van kinderen vandaag, maar ook hun toekomst. Wanneer scholen worden aangevallen, gezondheidszorgsystemen instorten en gezinnen op de vlucht slaan, verliezen kinderen niet alleen hun veiligheid, maar ook stabiliteit, kansen en perspectief. KidsRights roept regeringen, internationale instellingen en alle strijdende partijen op om de bescherming van kinderen in conflictgebieden te versterken, internationale verplichtingen na te leven, daders van ernstige schendingen ter verantwoording te roepen, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg te waarborgen en de toenemende gevolgen van conflictgerelateerde voedselonzekerheid aan te pakken.

Obesitas onder kinderen overtreft wereldwijd ondergewicht

Voor het eerst in de geschiedenis komt obesitas onder kinderen en jongeren van 5 tot 19 jaar wereldwijd vaker voor dan ondergewicht. Volgens het rapport is obesitas uitgegroeid tot een wereldwijde epidemie die alle regio’s treft. Waar overgewicht vroeger vooral werd gezien als een probleem van rijke landen, stijgen de cijfers inmiddels ook snel in lage- en middeninkomenslanden. De hoogste percentages worden gemeten in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. 

KidsRights waarschuwt dat veel landen inmiddels te maken hebben met een dubbele voedingslast: aanhoudende ondervoeding naast een snel toenemende obesitasproblematiek. Daarom zijn overgewicht en obesitas bij kinderen dit jaar voor het eerst opgenomen als officiële gezondheidsindicatoren in de KidsRights Index. Volgens het rapport wordt obesitas niet alleen veroorzaakt door individuele keuzes, maar ook door ongezonde leefomgevingen die worden gekenmerkt door intensieve marketing van ongezonde voeding, de brede beschikbaarheid van ultrabewerkte producten, beperkte mogelijkheden voor lichaamsbeweging en ongelijke toegang tot betaalbare en voedzame voeding. ‘Wanneer één op de tien kinderen met obesitas leeft, gaat het niet langer uitsluitend om persoonlijke keuzes,’ aldus Dullaert. ‘Het weerspiegelt een omgeving die kinderen onvoldoende beschermt. Overheden hebben de verantwoordelijkheid om de gezondheid van kinderen te beschermen door de onderliggende systemen die ongezonde uitkomsten veroorzaken aan te pakken.’ 

Nederland zakt naar de 22e plaats

Nederland is opnieuw gedaald op de internationale KidsRights Index en staat dit jaar op de 22e plaats. In slechts vier jaar tijd is Nederland gezakt van een positie in de mondiale top tien naar een plaats buiten de top twintig. Daarmee staat Nederland voor het tweede jaar op rij buiten de twintig best scorende landen. De daling wordt vooral veroorzaakt door een aanhoudende stijging van obesitas onder kinderen en een toenemende kindersterfte. Daarnaast wijst het rapport op het uitblijven van vooruitgang op het gebied van kinderarmoede, online materiaal van seksueel misbruik van kinderen, de kwaliteit van de jeugdzorg en de prioritering van kinderrechten binnen het asiel- en migratiebeleid.

Het VN-Kinderrechtencomité heeft Nederland eerder al gewezen op de zorgen rond toenemende obesitas en stijgende kindersterfte. De meest recente cijfers laten echter zien dat deze negatieve trends nog niet zijn gekeerd. ‘Veel mensen zouden niet verwachten dat Nederland juist op deze punten achteruitgaat,’ zegt Dullaert. ‘De cijfers laten zien dat fundamentele gezondheidsindicatoren voor kinderen verslechteren. Dat zou een duidelijke wake-upcall moeten zijn.’

Momenteel heeft 13,4 procent van de Nederlandse kinderen en jongeren van 4 tot 20 jaar overgewicht of obesitas. Onder kinderen jonger dan vijf jaar bedraagt dit percentage 5,4 procent. Daarmee scoort Nederland ongunstiger dan buurlanden als Duitsland (3,3 procent) en België (4,9 procent). Het percentage kinderen met obesitas stijgt in Nederland al meer dan twintig jaar en deze trend zal naar verwachting de komende jaren doorzetten.