Promotie D.C. (David) van Putten

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift:

(Financiële) schuld is een steeds prominentere bron van politieke spanning in de eenentwintigste eeuw. Ondanks de diverse sociale problemen die schulden met zich meebrengen, heerst er echter nog steeds een algemene opvatting dat zij altijd moeten worden afbetaald. Waarom heeft schuld deze morele kracht? Dit proefschrift onderzoekt de verschillende redenen voor het afbetalen van schulden en behandelt de relatie tussen schulden enerzijds en geweld, rechtvaardigheid, gemeenschap en 'subjectiviteit' (in filosofisch jargon) anderzijds.

Een van de belangrijkste bevindingen is dat schuld vaak ten onrechte wordt beschouwd als een pedagogisch instrument. Er bestaat een neiging om schuld te interpreteren als een vorm van discipline, bedoeld om de schuldenaar een gevoel van verantwoordelijkheid bij te brengen. Leunend op de taalkundige verwantschap tussen financiële en morele schuld ('debt' & 'guilt'; in het Engels), wordt aangenomen dat het een tot het ander leidt, zodat financiële schulden een gevoel van schuld of verantwoordelijkheid bij de schuldenaar teweegbrengen. Dergelijke denkbeelden liggen ten grondslag aan diverse rehabilitatieprogramma's voor schuldenaren, zoals bezuinigingsprogramma's voor landen of schuldsanering voor individuen. Het probleem met deze denkwijze is echter niet alleen dat zij berust op een verkeerde interpretatie van de filosofen van wie ze doorgaans afkomstig is (Foucault, Nietzsche), maar ook dat het effect van schulden op schuldenaren verkeerd wordt geïnterpreteerd. Schuldenaren raken immers eerder gewend aan hun schulden en worden daarbij steeds onverschilliger voor de eisen van de maatschappij -- niet in staat om te beloven, zoals de titel van dit proefschrift luid